Ramazan, Kur'an ve Oruç Üzerine Düşünceler (II)

 

Ejder Turan

Ders Notları

• Benim inanç krizim olmadı, düşünce krizlerim oldu çünkü inandığım şeyleri düşünmeye çalışıyordum. • “savm” kelimesini “tutmak”tan hareketle temellendiriyordum. (yeme-içme-cinsel ilişkiden tutmak) • İtikafa girerseniz, orucu açtıktan sonra yeme-içme devam etse bile cinsel ilişkiye giremiyorsunuz. İtikafa girmenin Hira’daki deneyimi yinelemek amacına matuf olduğunu keşf etmiştim. • İslam dünyasında dinin temeli olan vahiy mekanizmasının kendisi üzerine neredeyse hiç düşünülmemiştir. • Vahyi ele almanın birkaç yolu vardır: 1- Tıbbî (peygamber hangi organıyla bilir? (beyin-kalp)) 2- Psikolojik (duyusal, maddi, imgesel mükâfatlar-cezalar) 3- Sosyolojik ve Antrolojik (peygamberlik/nebilik/şairlik/büyücülük nedir?) 4- • Vahiy nasıl gerçekleşiyor ve bunu nereden bilebiliriz? Bunu, Kur’an’ın mahiyetine dair bir kavrayış geliştirerek bilebiliriz. Kur’an kendisini Allah’ın kelamı (kelamullah) olarak tanımlıyor. • Lisan dil, kelam konuşma demektir. • Lisan (dil) ile Kelam (konuşma) arasındaki dört temel fark: 1-Dilin öznesi yoktur ama her konuşmanın bir öznesi vardır. 2- Dilin bir muhatabı yoktur ama her konuşmanın bir muhatabı vardır. 3- Dilin içinde olduğu bir zaman yoktur ama her konuşma bir zamanda (bir şimdide) gerçekleşir. 4- Dil hiçbir şey hakkındadır ama konuşma daima bir şey hakkındadır. • Arapça Allah’ın değil Arapların lisanıdır. Tanrı kendine ait bir dile sahip olamaz çünkü dil uzlaşımsaldır. (Arapça-Türkçe) • İnzal etme (indirme) yukarıdan aşağıdadır. Düşey bir eylemdir. • Bizdeki zihinsel yetilerin organik karşılığı beyindir. • İslam tarihinde vahyin keyfiyetine dair ciddiye alınabilecek hiçbir açıklama yoktur. • İslam dünyasının zihnindeki resmi vahiy teorisi uydurmadır ve tümüyle yanlış anlaşılma sonucudur. (kadr suresinin yanlış anlaşılması) • Dindar bilinç kendi kaynaklarına entelektüel anlamda bağlı değildir. • Kur’an’da “okumak” kelimesi “kitap okumak” anlamına gelmez. Oradaki okuma “şarkı okuma” anlamında bir okumadır. Çünkü şarkıyı yazılı bir metinden değil ezberden okursunuz. • Kur’an’ın temel atmosferi gecedir. Geceye yeminler edilir. Kur’an’da “gece” çok önemli bir zaman dilimidir. Ne olup-bitiyorsa gece olur. • Şehvet ve iştah insanın bitkisel nefsidir. Oruç bitkisel nefsi “tutmak” demektir. • “Öfke ve arzu gücünün engellenmesi ile düşünme gücü rahatlar çünkü düşünme gücü tanrısaldır, öfke ve arzu gücü doğaldır.” Platon ve Aristoteles’ten itibaren bütün ahlak teorileri bunun üzerinden kurulmuştur. Tasavvufta bu “nefsi öldürme” şekline bürünür. • “itikaf” belli bir yere kendini hapsetmek demektir. Fıkhı anlamda, Ramazan’da peygamberin son 10 gün mescitte yatıp kalkmasıdır. • Kadr suresi, vahyin tarihsel zeminin anlamak bakımından en önemli parçadır. • Dinde bizim anladığımız anlamda (teorik) düşünme olmaz. • Peygamberler kavramsal düşünemez. • Yazmadıkça düşünüyorum diyemezsiniz. • Arzu ve öfke gücünün engellenmesiyle ortaya çıkan düşünme, pratik aklın faaliyetidir. (teorik değil) • Teorik düşünme dinde değil felsefede olur. • Kur’an’daki ruh kelimesi vahiy meleği ya da vahiy demektir. (psykhe değil) • Orucun ramazan ayında farz kılınmasının nedeni vahyin ramazan ayında indirilmeye başlanmasıdır. • İşbirliği, insanların doğasında vardır. Modern bilim işbirliğinin sonradan elde edildiğini düşünmüyor. Bu, memelilerde doğuştan var olan bir özelliktir. • Doğuda rahip-krallar vardır. Hem kılıcı hem asayı elinde bulunduran kişi peygamberdir. • Tanrı da tanrının temsilcileri de hem siyasi hem dini liderliği kendinde birleştirir. Bu bir süre sonra işbölümüne dayanacaktır. Siyasi liderlik ile dini liderlik ayrılacaktır. • Ulemanın mutlaka siyasetin atacağı keseye ihtiyacı vardır. • Orucun iradeyi güçlendirmek gibi bir egzersiz değeri vardır. • Dinin teorik soru sorma görevi ve yeteneği yoktur. • Öneri Eser: Platon - Lysis